Buenaventura Durruti, Asturya grevinin bastırılmasından birkaç gün önce orduya çağırılmış, asker kaçağı durumuna düşmüştü. Daha sonra kız kardeşine yazdığı bir mektupta şöyle diyecekti:

“13. Alfonso bir askeri eksik, bir devrimciyi fazla hesaplasın!”

“Hayır Durruti ölmedi. O’nun alevli ruhunun ateşi kendisini tanıyan herkesi heyecanlandırmıştır. Ve içimizdeki bu ateş asla söndürülemez. Yoldaşları, Durruti’nin elinden düşen ateşi kaldırdılar bile. Durruti’nin yıllarca aydınlattığı yolda şimdi onlar taşıyor meşaleyi, coşkuyla. Durruti’nin idealinin zirvesine giden yolda. Bu ideal, Durruti’nin yaşamının tutkusu olan anarşizmdi. Son anına kadar anarşizm için yapması gerekeni yaptı, son nefesine kadar bu ideale sadık kaldı.”

Bizler 200 yılı aşkındır isimleri bilinmeyen yüz binlerce Durruti’nin yaptığı gibi, devrimci anarşizm mücadelesini omuzlayanlar olarak; Durruti’nin elinden düşen ateşi çoktan kaldırdık bile. 1936’dan beri ekmek, adalet, özgürlük mücadelesi veren, toplumsal devrim mücadelesi veren tüm anarşistlerin taşıdığı gibi coşkuyla taşıyoruz onun taşıdığı meşaleyi. Leonlu tamirci çırağı, Asturyalı grevci, Barcelonalı soyguncu, Madridli suikastçi, Fransalı kaçak, Kübalı tütün işçisi, Aragonlu köylü, Zaragozalı milis, İberyalı devrimci anarşist Buenaventura Durruti… Hayır, Durruti ölmedi! Yoldaşları elinden düşen ateşi kaldırdılar bile!

“Halk silahlanmıştır. Artık ordu söz konusu değildir. İspanya’daki bütün işçiler, faşizmin zaferinin açlık ve kölelik anlamına geldiğini biliyor. Fakat faşistler de yenilmeleri halinde onları neyin beklediğini biliyor. Bu nedenle mücadele amansız ve acımasızdır. Bizim için sorun faşizmin ezilmesi, öylesine süpürülüp atılmasıdır ki, bir daha faşizm asla İspanya’da boy veremesin. Faşizmi sonsuza kadar yok etmeye hazırız, hatta cumhuriyetçi hükümete rağmen.”

Van Paassen sordu: “Niçin hükümete rağmen diyorsunuz? Bu hükümet faşist isyana karşı savaşmıyor mu?”

Durruti yanıtladı: “Dünyada hiçbir hükümet yoktur ki faşizmle onu yok etmek üzere savaşsın. İspanya’nın liberal hükümeti çok önce faşist unsurları etkisiz hale getirebilirdi. Bunun yerine oyalamacaya girişti, uzlaştı ve zaman harcadı. Şimdi bile hükümette isyancılara hoşgörü gösterilmesini isteyenler var. Hiç belli olmaz, bakarsınız şimdiki hükümet işçi hareketini ezmek için bu isyancı güçlere ihtiyaç duyabilir.”

Gazeteci yeniden söz konusu çelişkiye dönerek şöyle dedi: “Largo Caballero (Cumhuriyetçi Hükümetin Başbakanı) ve İndalecio Prieto (PSOE’li bakan), Halk Cephesi’nin tek hedefinin cumhuriyeti kurtarmak ve cumhuriyetçi düzeni restore etmek olduğunu söylüyor.”

Durruti şöyle yanıtladı: “Bu o beyefendilerin bakış açısı olabilir. Biz anarşistler devrim için mücadele ederiz. Biz ne istediğimizi biliyoruz. Dünyanın bir yerlerinde, huzuru ve güveni uğruna Alman ve Çin işçilerinin Stalin tarafından faşist barbarlığa kurban edildiği Sovyetler Birliği diye bir yerin var olması bizim için hiçbir şey ifade etmiyor. Biz devrimi şimdi, burada, İspanya’da istiyoruz, gelecekte çıkması muhtemel Avrupa savaşından sonra değil. Biz bugün devrimimizle, Hitler ve Mussolini’ye Rus Kızıl Ordusu’nun verdiğinden daha fazla korku veriyoruz. Biz, Alman ve İtalyan işçi sınıfına faşizmle nasıl mücadele edileceğinin örneklerini veriyoruz.”

İkili, yollarının düştüğü ve bir haftadan fazla kaldıkları her yerde, yerlilerin hafızalarında uzun süre yer edecek hikayeler bırakıyorlardı. İki kaçak, yoldaşlarının yanına Arjantin’e giderken Küba’da mola verdiler. Onları aralarına alan işçiler, Kübalı ezilenlerin günlük yaşamlarını ve içinde bulundukları koşulları anlatınca Durruti ve Ascaso bir süre daha burada kalmaya karar verdiler. Diktatör Gerardo Machado, büyük patronların ve toprak sahiplerinin çıkarlarına sıkı sıkıya bağlı bir program uygulamaktaydı. Havana’da zenginler lüks içinde hayatlar sürerken Durruti ve Ascaso’nun yeni mesai arkadaşları için hayat hiç de kolay değildi. Polis sınırsız yetkilere sahipti ve işçi sınıfının sürekli yükselen tansiyonunu zor yoluyla kontrol altına alıyordu.

Anarşistler ise Küba’da ağır adımlar atmayı tercih ediyorlar, uzun vadeli ve sabırlı bir stratejiyi savunuyorlardı. Durruti ve Ascaso, Kübalı anarşistler tarafından “sabırsız eylemciler” ilan edilmişti. Limanda dok işçisi olarak çalışmaya başlayan Durruti ve Ascaso, liman işçilerine örgütlenmelerinin, bir araya gelmelerinin gerekliliğini anlattılar. Kantindeyken ve çalışırken mesai arkadaşlarını sürekli olarak sendikal bürokrasiye karşı uyarıyor, kendi öz örgütlenmelerini yaratmaları gerektiğini söylüyorlardı. Bir süre sonra liman işçileri kendilerini güçlü bir sendikada örgütlediler ve Havana’daki diğer sendikalarla bir federasyon oluşturdular. Restoran İşçileri Sendikası ve Tütün İşçileri Sendikası anarşistlerin etkisi altındaydı. Bu örgütlenme polisin dikkatini çekti, Durruti ve Ascaso da artık yerel polisin ve jandarmanın takibine girmişti. Onlar da tedbirli davranıp başkenti terk ettiler ve Santa Clara’ya geçtiler. Burada şeker kamışı kesme işi buldular. İşe başladıklarından birkaç gün sonra şeker kamışı işçileri bir grev başlatmaya çalıştılar. Şeker fiyatlarının düştüğü bahanesiyle işçilerin ücretleri kesilmiş, işçiler de bunun üzerine çalışmayı reddetmişlerdi. Ustabaşı, işçileri tehdit ederek onları patronun evinin yakınındaki bir alanda toplanmaya zorladı. Patron alana geldi ve isyancı işçilere bir konuşma yaparak, onları tehditle çalışmaya zorladı. Aralarından 3 kişiyi rastgele seçerek, grevin öncüleri oldukları gerekçesiyle jandarma karakoluna götürdüler. Bir saat sonra grev alanına bir grup muhafız, az önce yanlarından ayrılan 3 arkadaşlarını geri getirdiler. İşçilere işkence yapılmıştı ve bilinçleri yerinde olmayan işçiler grev alanına getirildiklerinde, patron hala işçileri tehdit etmeye devam ediyordu: “Derhal çalışmaya başlamazsanız sizin de başınıza aynı şey gelecek, ayrıca çalışmadığınız saatler nedeniyle daha düşük ücret alacaksınız.”

Durruti ve Ascaso işçilerle durumu tartışarak patrondan hesap sorulması gerektiğine karar verdiler. “Adalet”, çevredeki diğer toprak sahiplerine ciddi bir uyarı olacak ve Kübalı işçilerin sabır engelini aşmalarında da etkili olacaktı. Ertesi gün üzerinde “Gezginlerin adaleti” yazılı bir notla birlikte patronun cesedi bulundu. Polis, Durruti ve Ascaso’nun peşinde düşmüşken onlar çoktan Camaguey Bölgesi’ne ulaşmışlardı. Patronun öldürülmesi haberi Santa Clara’dan Havana’ya kadar yayıldı. Hikaye biraz da abartılarak bir efsane haline getirilmişti. Gezginler denen bir İspanyol çetesi, yarım düzine şeker kamışı fabrikası olan patrona suikast düzenlemişti! Polis ve jandarma kentte ve kırsal alanda bu iki kaçağın peşindeydi, Durruti ve Ascaso Küba’da her yerde aranıyordu. Onları gizlediklerinden kuşkulandıkları köylüleri tehdit ediyorlar ve bilgi almak için onlara işkence yapıyorlardı. Yapılan aramalar, Jolquin bölgesinde patronun yandaşı olan bir ustabaşının öldürülmesi ve cesedinin yanında benzer bir notun bulunmasıyla daha da karmaşık bir hal aldı. Bu heybetli çetenin –ki yalnızca iki kişiydiler- aynı anda çok farklı yerlerde birden ortaya çıkması patronları şaşırtmaya ve korkutmaya başlamıştı.

Gezginlerin eylemini Kübalı işçilerin grevleri izlemiş, patronlar ve toprak sahipleri jandarma ve polisle daha sıkı ilişkiler kurmaya başlamıştı. Daha sonra Durruti ve Ascaso Arjantin’e vardıklarında, bir gazetede Gezginler adında bir grubun hala patronları öldürerek eylem yapmaya devam ettiklerini okuduklarında yüzlerinde bir tebessüm belirecekti.